E-İmza Nedi̇r? E-İmza Nereden Alınır?

“Bu söylediğimin altına imzamı atarım.” Bu tümceyi günlük yaşamda çok sıkça işitiriz. Onayladığımız bir düşünce desteğimizi anlatmak için bu ve benzeyen cümleleri kullanmaktayız. İmza, tarihi milattan önce 3100 senelerine uzanan Sümer tabletlerinden bu zamana kadar insan yaşamının merkezinde yer alan bir uygulamadır.  O zamandan beri insanlarla belgelerin yakınlıklarında bu uygulama kritik bir görev üstlenmiş, iletişimde güveni sağlamaktaydı.

İmzayı, insanların bir şeyi doğruladığını ifade eden yazılı bir sembol olarak biliyoruz. Üstelik el yazısıyla atılan imzalardan imzaya ait kişinin kişilik ve karakter sınavı dahi yapılıyordu. İmza, bir manada, bizi yazı seviyesinde vekillik eden bir olgudur. Fakat günlük yaşantımızda teknolojinin hızla büyümesiyle değişim her alanda olduğu gibi imzalara da yansımaktadır. Son senelerde büyük rahatlık sağlayan e-imza aplikasyonu da o alanlardan birisidir. Bu yazıda, e-imzanın ne demek olduğunu, nasıl meydana geldiğine, kullanım alanlarına dair ayrıntıları inceleyeceğiz. 

E-İmza Islak İmzanın Yerini Tutar Mı?

Bu hususta daha önceden araştırma sahibi olmayan bir insan için e-imza ile diğer imza çeşitleri arasında hükmü konusunda ne kadar fark bulunduğu kafa karıştıran bir meseledir. Sonunda diyeceğim şeyi hemen başta dile getireyim: E-imza diğer imza çeşitleriyle aynı oranda niteliğe sahiptir. Demem şu ki bir yere e-imza ile işlem gördüğünüzde, ıslak imzayla aynı derecede hüküm sağlanmış olur. Bu manada, e-imzanın,  gereken koşullar sağlandığı takdirde yasal olarak kabul edilmiş bir imza çeşidi olduğunu aklımızda bulundurmalıyız.

E-imza, bir kişinin bir evrakta yer alan içindekileri ya da o içindekilerden meydana gelebilecek ikincil husus onay vermeye dair niyetini gösteren imza türüdür. Bu haliyle, ıslak imzanın işlevlerinin tümü e-imzada da makbul olacaktır. Yani bir evraktaki e-imzadan doğan mesuliyet ile ıslak imzadaki mesuliyet arasında taraflar yönünden herhangi bir fark bulunmaz.

E-İmza Güvenli Midir?

Düşünülenin tersine e-imzanın normal bir formu yoktur. Yani ıslak imzanız gibi her seferinde aynı biçimde belgede yer almaz. E-imza, imzalanan evraka göre bambaşka şekilde yer alır. Yani özetle, tek bir e-imza yoktur aslında. Fakat e-imza sahibi herkesin kendine özgü bazı anahtarları bulunmaktadır. Her uygulanacak e-imzada bu anahtarlar yöntemiyle bir bedele ulaşılır ve o bedel ile e-imza oluşturularak alakalı evraklarda yerini almış olur.

Asayişi artırmak adına, e-imzalar için belirli faydalanma süreleri tanımlanır. 1 ila 3 sene arasında değişen bu sürelerde faaliyetten faydalanabilirsiniz. İşlemden önce e-imzanızı kullanacağınız aplikasyonların tamamına yakını, söz konusu zamanı denetleyerek geçerlilik sürecinin bitip bitmediğini belirlemiş olur. Eğer süre bitmiş ise herhangi bir işlem yapmanız mümkün olamayacaktır. Bu hallerde tekrardan müracaat edilerek hiç kullanmadığınız bir e-imza oluşturmanız sağlanacaktır. Bu biçimde güncellenen e-imzalarda güvenlik oranı da artmış olacaktır. 

E-İmza Yasal Mıdır?

 Bu soruya şu şekilde cevaplarsam doğru olacaktır, e-imzanın kimin tarafından atıldığı bilinir ve kanıtlanabilir olduğu sürece yasalar yönünden herhangi bir problem açığa çıkmaz. Dünyanın pek çok devletinde olduğu gibi Türkiye’de de e-imza, ıslak imza ile denk kabul edilir. 5070 Sayılı Yasa’da, elektronik imzanın ıslak imza ile aynı olduğu net şekilde belirtilir. Bu nedenle, herhangi bir evrakta ıslak imza gibi e-imzayı da kolaylıkla kullanabilirsiniz.

E-İmza Nereden Alınır?

E-imzanınız ıslak imzanızla farksız olabilmesi için, elektronik imza tasdiknamesi vermek için devlet tarafından onay almış kuruluşlar tarafından şahsınıza verilmiş olma koşulu aranmaktadır. Güvenilir Elektronik İmza olarak isimlendirilen bu servisi alabilmek için geçerli Elektronik Sertifika adlı bir belge gerekmektedir. Bu sertifikayı almak için müracaat yapılacak kuruluşlar (Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcıları), Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kuruluşu tarafından yayımlanır. Bu kurumun tebliğine göre Türkiye’de elektronik imza sertifikası vermek için izin almış beş kurum bulunmaktadır.

Ama kamu sorumlusu iseniz ve e-imzayı vazifeniz istikametinde kullanacaksanız, e-imza isteğinizi sadece TÜBİTAK UEKA üzerinden yapmanız gerekmektedir. Bunun için de müracaatı sizin değil bağlı bulunduğunuz kamu kurumunun kurumsal müracaat yöntemi ile gerçekleştirmesi şarttır.

E-İmza Her Yerde Kullanılabilir Mi?

Alakalı yasada e-imza, ıslak imza olarak ifade edilen elle atılan imzayla komple aynı görülür. Yani bir tarafın tersini ispat etmesine kadar e-imza, diğer imza türleri gibi kesin ispat olarak sayılmaktadır. 

Bununla birlikte, e-imzanın kabul olmadığı bazı alanlar da var. Resmi bir şekle ya da yine resmi bir töreni zorunlu tutan bazı hallerde e-imzanın geçerliliği olmamaktadır. Aynı biçimde yasada, teminat sözleşmeleri de e-imzanın hükümlülük alanının dışında tutulmuştur. Örnekle dile getirmek gerekirse, üçüncü bir tarafın tanıklığını gerektiren şu hallerde elektronik imza hükümsüzdür: Emlak alış satışında, veraset, intikal etmesi durumunda, evlilik ve boşanma gibi durumlarda geçerliliği bulunmamaktadır. 

Herhangi bir üçüncü taraf tanıklığı ve resmi tören gerektirmeyen aşağıdaki hallerde ise e-imzayı sorunsuz şekilde kullanabilirsiniz: 

İnternet ortamından sınav müracaatları (YGS – LYS, ALES, KPSS, YDS, YÖKDİL, vs.)

Pasaport müracaatları

Kamu kuruluşları arasında iletişim 

Sosyal güvenlik faaliyetleri

Sağlık faaliyetleri

Sigortacılık işlerinde

Kâğıtsız ofislerde

Vergi ücretlerinde

Elektronik oy kullanma

İnternet bankacılığı

E-Sözleşme

E-Sipariş

Bu durumlarda e-imzayı sorunsuz şekilde rahatlıkla kullanabilirsiniz.